Print Friendly, PDF & Email

نویسنده :  سید ابوالحسن توفیقیان
کلمات کلیدی  :  قطعنامه ی ۵۹۸، شورای امنیت، امام خمینی(ره)، آمریکا، عراق، علوم سیاسی

از نخستین ماه­های پس از پیروزی انقلاب­اسلامی رابطه­ی ایران با عراق در اثر به­وجود آمدن خلاء قدرت در منطقه و همچنین تمایل عراق به گسترش حوزه­ی نفوذ در منطقه، تیره شد. اوضاع نابسامان داخلی ایران و روابط تیره­ی خارجی ایران بر تمایل عراق به تجاوز می­افزود. به­همین جهت کم­کم زد و خوردهای مرزی بین دو کشور گسترش یافت. در اوایل سال ۱۳۵۹ که خطر تجاوز عراق به ایران جدی شد، امام در پیامی با پوسیده خواندن عقل صدام خطاب به نظامیان عراقی، حمله به ایران را حمله به رسول­الله و جنگ با قرآن عنوان کرد و فرمودند که در صورت وقوع، ایران آنها را خرد می­کند.[۱] صدام که بهبود روابط با ایران را منوط به­ تحقق سه شرط: خروج بی­قید و شرط ایران از جزایر سه­گانه، بازگرداندن وضعیت حقوقی شط­العرب به دوران پیش از ۱۹۷۵م[۲] و به­رسمیت شناختن عرب بودن مردم عربستان یا خوزستان[۳] کرده بود در شهریور ۱۳۵۹ با توجه به اختلافات و اوضاع نابسامان داخل ایران به ­امید فتح ایران در کوتاه­ترین زمان، به ­ایران حمله کرد.[۴]
شورای امنیت از ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ که عراق به ایران تجاوز نمود تا پایان سال ۱۳۶۹ مجموعا ۱۴ قطعنامه و ۱۵ بیانیه صادر نمود؛[۵] ایران هفت قطعنامه­ی اولی را به این علت که دشمن در خاک ایران بود و شرط ایران هم برگشت نیروهای دشمن به­مرزهایی بود که صدام قبول نداشت، رد کرد. سرانجام قطعنامه­ی ۵۹۸ به­عنوان هشتمین قطعنامه با توجه به­ویژگی­های خاصی که داشت از طرف ایران مورد پذیرش قرار گرفت.
زمینه­های صدور قعطنامه­ی ۵۹۸
در ۱۰ فوریه­ی ۱۹۸۶ و مصادف با ۲۱ بهمن ۶۴ رزمندگان اسلام در یک حمله­ی غافلگیرانه فاو را تصرف کردند و این امر باعث نگرانی شدید جهان غرب، شوروی سابق و کشورهای ساحلی خلیج فارس شد. آمریکا که به پایداری و استقامت ایران مطمئن شد، تصمیم گرفت به ­هر صورت ممکن خود را به ایران نزدیک کند و به­همین جهت جریان ایران­گیت اتفاق افتاد. آمریکا علی­رغم فشاری که بر دیگر کشورها به­منظور تحریم تسلیحاتی ایران وارد کرده بود، مخفیانه به ایران سلاح ارسال می­کرد.[۶] البته آنها دلایل اقدام به این کار را کمک به آزادی گروگان­های آمریکایی در لبنان و خاتمه دادن به جنگ ایران و عراق عنوان کردند؛[۷] لکن این امر بر حیثیت سیاسی این کشور و همچنین روابطش با دیگر کشورها خصوصا کشورهای عربی منطقه تاثیر نامطلوبی گذاشت.
بدین منظور زمانی که آمریکا از نزدیکی با ایران ناامید شده بود به حمایت قاطع از عراق و اعراب برخواست و مخالفت خصمانه با ایران را آشکار ساخت. آمریکا در همین راستا در دو جبهه وارد عمل شد:
الف:  در جبهه­ی نظامی، با تقویت ناوگان خود در خلیج فارس و تشویق متحدان خویش به اعزام ناوهای بیشتر به منطقه، عملا دشواری­هایی را برای عملیات ایران به­وجود آورد؛ و از سوی دیگر دست عراق را برای هرگونه اقدامی در خلیج فارس بازگذاشت و اطلاعات نظامی آواکس­ها و ماهواره­ها را از وضع جبهه­ها در اختیار عراق قرارداد.
ب:  در جبهه­ی سیاسی نیز به­ دولت­ها فشار وارد کرد که از فروش اسلحه به­ایران جلوگیری کنند، و در شورای امنیت نیز کوشید که کشورهای عضو را به تصویب قطعنامه­هایی درباره­ی تحریم فروش اسلحه به ایران موافق سازد.[۸]
در ١۶ دی سال ١٣۶۵ ایران عملیات کربلای ۵ را آغاز کرد و فشا­رهای فوق­العاده سنگینی را به ماشین جنگی دشمن وارد آورد. دکوئیار، دبیرکل سازمان­ملل متحد، متعاقب این عملیات از اعضاء دائمی شورای امنیت خواست که برای خاتمه دادن به­ جنگ، با یکدیگر همکاری کنند که این امر با پاسخ مثبت سفرای این کشورها روبرو شد. در این مذاکرات آنها «احتمال این­که جنگ تهدیدی علیه صلح باشد» را مورد بررسی قرار دادند و بدین­ وسیله راه را برای استفاده از اختیارات مندرج در فصل هفتم منشور ملل متحد هموار ساختند.»[۹] در مجموع باید گفت که عامل مهم صدور قعطنامه­ی ۵۹۸ عملیات­های متعدد[۱۰] رزمندگان اسلام در خاک عراق بود که اکثر آنها نیز با موفقیت روبرو بودند.
ویژگی­های قطعنامه­ی ۵۹۸
قطعنامه­ی ۵۹۸ شورای امنیت[۱۱] دارای ویژگی­هایی بود که ذیلا به ­آنها اشاره خواهد شد:
۱. لحن آمرانه و قاطع قطعنامه­ی ۵۹۸ آن­را از قطعنامه­های قبلی که عموما جنبه­ی توصیه­ای داشتند متمایز می­سازد.
۲. شورای امنیت برای اولین­بار و پس از آن­که قریب هفت سال از جنگ می­گذشت تشخیص داد که در جنگ عراق و ایران نقض صلح وجود دارد و به­همین جهت صریحا اعلام داشت که بر طبق مواد ۳۹ و ۴۱ منشور ملل متحد عمل می­کند.
۳. عنوان قطعنامه­ی ۵۹۸، نظیر قطعنامه­های پیشین «وضعیت مابین ایران و عراق» نیست، بلکه برای اولین­بار قطعنامه تحت عنوان «منازعه بین ایران و عراق» صادر شده است.
۴. از نظر حجم و تعداد کلمات به­کار برده شده، مفصل­ترین قطعنامه صادره از طرف شورای امنیت درباره­ی ایران و عراق می­باشد.
۵. شورا در بند ۶ برای اولین بار نظر ایران را قبول کرد و از دبیرکل خواست هیئت بی­طرفی را با مشورت ایران و عراق برای تحقیق درباره­ی مسئولیت درگیری تعیین کند.
۶. بند ۷ قطعنامه نیز در جهت تامین نظر ایران برای دریافت خسارات جنگ است.
۷. تنها قطعنامه­ای است که در طول هشت سال جنگ، پنج عضو دائمی شورای امنیت ماه­ها تشکیل جلسه دادند تا درباره­ی تهیه متن پیش­نویس آن توافق کنند.
ایران و قطعنامه­ی ۵۹۸
ایران در قبال قطعنامه­ی ۵۹۸ در وهله­ی اول با غیر عادلانه خواندن آن و خطاب قرار دادن شورای امینت به عدول از وظیفه­ی اصلی خویش، یعنی حفظ صلح و امنیت جهانی،[۱۲] موضعی مبهم و غیر شفاف گرفت که نه آن­را رد می­کرد و نه تایید. ایران به دلیل عدم تحقق کامل نظریاتش قطعنامه­ی مذکور را نپذیرفت. اما به خاطر توجهی که به اصول مورد نظر ایران در قطعنامه شده بود و به­دلیل این­که با توجه به شرایط سیاسی و بین­المللی بیش از این امکان امتیاز گرفتن از شورا وجود نداشت، قطعنامه را رد هم ننمود. ایران معتقد بود که آتش­بس باید پس از اعلام متجاوز بودن عراق برقرار شود. هاشمی رفسنجانی[۱۳] می­گوید: «… جمهوری اسلامی ایران، قطعنامه­ی ۵۹۸ را به­طور کلی رد نکرده است، چون در آن جای بحث می­بیند. توقع دیگران این است که ما قطعنامه را کلا رد کنیم یا بپذیریم. نکته منفی آن این است که می­گوید به­ محض شروع مذاکره و پیش از شناسایی متجاوز و محاکمه آن، آتش­بس اعلام شود و ما این بند را قبول نداریم… ما می­گوییم اول متجاوز معرفی شود و بعد راه برای حل مسائل جدی هموار خواهد شد….»[۱۴] این موضع­گیری نه ­رد و نه ­قبول، نزدیک به یک­ سال ادامه داشت. با اصرار و ایستادگی ایران بر مواضع خود، سرانجام دبیرکل سازمان ملل پس از دیدار و مراجعت از دو کشور ایران و عراق، با ارائه طرحی جهت اجرای قطعنامه­ی ۵۹۸ به مواضع و خواسته­های ایران پاسخ مثبت داد که همین امر باعث پذیرش قطعنامه از سوی ایران شد. دبیرکل پس از مراجعت از تهران و بغداد طی نامه­ای ۹ صفحه­ای از دو کشور خواست که در اجرای قطعنامه­ی ۵۹۸، آتش­بس را برقرار نمایند. ایشان در این نامه، بر زمان اجرای آتش­بس، عقب­نشینی نیروها به مرزها، مبادله­ی اسیران جنگی و تشکیل کمیسیون برای تعیین مسئولیت جنگی تاکید کرد که به خواسته­های ایران نزدیک شد.[۱۵]
عراق و قطعنامه­ی ۵۹۸
در ۲۲ ژوئیه­ی ۱۹۸۷م به دستور رئیس­جمهوری عراق، اجلاس مشترک فرماندهی تشکیل شد که طی آن قطعنامه مورد پذیرش و استقبال قرار گرفت و آمادگی عراق برای همکاری با دبیرکل و شورای امنیت در جهت اجرای آن و نیل به حل جامع، عادلانه، پایدار و شرافتنمندانه منازعه اعلام گردید و در این جلسه قرار شد مواضع مذکور توسط وزیرخارجه­ی عراق به دبیرکل و شورای امنیت اعلام گردد[۱۶] که سخنگوی دولت عراق نیز در این خصوص این­گونه اظهار داشتند که: « عراق آماده است قطعنامه­ی شورای امنیت سازمان ملل را که در آن دستور آتش­بس فوری داده شده است، بپذیرد، مشروط به ­این­که ایران نیز اقدام مشابهی انجام دهد. تعهد عراق نسبت به این قطعنامه به ­پذیرش صریح و بدون قید و شرط آن توسط ایران بستگی دارد.»[۱۷]
علل پذیرش قطعنامه از سوی ایران
۱. مشکلات اقتصادی: در این مقطع زمانی مشکلات اقتصادی ایران تشدید شده بود و این مسئله امکان ادامه­ی جنگ را به ­ایران نمی­داد. مسئولان اقتصادی کشور اعلام کرده بودند که امکانات اقتصادی، بودجه، درآمد و هزینه­های کشور به خط قرمز رسیده است و این وضعیت دیگر برای کشور قابل تحمل نیست.[۱۸] قدرت­های بین­المللی خصوصا آمریکا برای فشار بیشتر به ایران برنامه­ی کاهش قیمت نفت و جلوگیری از صادرات نفت توسط تهاجمات عراق را طراحی کردند.[۱۹]
۲. در صورت عدم پذیرش این قطعنامه توسط ایران، چهره­ای وارونه از ایران و صدام نمایش داده می­شد که در آن صدام چهره­ای صلح­طلب را داشت چرا که همواره قطعنامه­های شورای امنیت را می­پذیرفت و ایران به­عنوان یک کشور جنگ­طلب به­دنیا معرفی می­شد به این دلیل که مدام قطعنامه­های شورای امنیت را رد می­کند.
۳. کاربرد وسیع سلاح­های شیمیایی و میکروبی توسط عراق: تبلیغات صلح­طلبی رژیم عراق در محافل بین­المللی و رسانه­های گروهی، پوششی شد تا صدام به ­راحتی بتواند مخرب­ترین سلاح­های میکروبی و شیمیایی را علیه رزمندگان ما در جبهه­ها به کار گیرد، و از آن طرف واکنش ایران به­دلیل عدم­پذیرفتن قطعنامه، ضعیف جلوه می­کرد.
۴. تهدیدهای بین­المللی: از ابتدای اردیبهشت ۱۳۶۶ زمزمه­ی حضور ناوگان­های نظامی کشورهای خارجی به­خصوص آمریکا برای حضور در خلیج فارس به بهانه­ی ایجاد امنیت در کشتیرانی منطقه آغاز شد.[۲۰] این خود نوعی تهدید برای ایران به­ حساب می­آمد. به­همین جهت حمله­ی آمریکا به هواپیمای مسافربری ایران که منجر به شهادت ۲۹۰ نفر سرنشین آن شد، برای مسئولین ایرانی یک اخطار به حساب می­آمد.[۲۱]
۵. سلب دفاع مشروع از ایران: برابر ماده­­ی ۵١ منشور، کشوری که مورد تجاوز واقع شده است تا زمانی­که شورای امنیت تدابیر اجرایی جهت دفع تجاوز اتخاذ نکند حق دارد از خود دفاع کند، امّا به­محض این­که شورای امنیت در این راستا اقدام کرد آن کشور مورد تهاجم، می­بایست از ادامه­ی حملات خودداری کند تا شورای امنیت بتواند با اطمینان خاطر بیشتر در زمینه­ی شناسایی و تنبیه متجاوز به­ فعالیت ادامه دهد. از این­رو ایران که در تاریخ ٣١ شهریور ١٣۵٩ از سوی ارتش عراق از زمین، هوا و دریا مورد تجاوز گرفته بود تا زمان صدور قطعنامه­ی ۵٩٨ چون از سوی شورای امنیت برای رفع تجاوز تصمیم جدیدی اتخاذ نشد، حق داشت از خود دفاع کند و از نظر حقوقی، این دفاع حتی در داخل خاک کشور متجاوز می­توانست مصداق داشته باشد. این واقعیتی است که همه­ی محافل سیاسی و علمای حقوق، خصوصا شورای امنیت به آن اذعان داشته­است و پافشاری ایران را در ادامه­ی دفاع و رد قطعنامه­هایی که در آن احراز تجاوز نمی­شد منطقی و عادلانه می­دانستند. امّا قید تعیین مسؤول مخاصمه در بند ۶ قطعنامه­ی ۵٩٨ این حق مشروع را از ایران سلب کرد.[۲۲]
۶. تحریم تسلیحاتی علیه ایران: اگرچه در طول جنگ ایران برای تهیه­ی اسلحه و ادوات جنگی با مشکل مواجه بوده است، اما در این مرحله تحریم مفهوم دیگری داشت، چرا که تحریم متوجه کشوری بود که از پذیرفتن قطعنامه­ی ۵۹۸ امتناع می­کرد.[۲۳] در ضمن از دیگر پیامدهای تحریم این بود که دلالان اسلحه با چندین برابر قیمت نیز حاضر به معامله نمی­شدند و با تصور اوضاع وخیم اقتصادی چنین خریدهایی برای ایران هم ممکن نبود.
البته پس از پذیرش قطعنامه توسط ایران، تصور عراقی­ها این بود که ایران از روی ضعف تن به پذیرش قطعنامه داده است، به­همین جهت حملاتی را به ­ایران کرد[۲۴] که با پاسخ محکم نیروهای ایرانی مواجه شد. [۲۵] در این ارتباط می­توان به عملیات بیت­المقدس ۸ اشاره کرد.[۲۶]
امام و صدور قطعنامه­ی ۵۹۸
در آن دوران حساس که تشتت آراء در مورد قبول یا رد قطعنامه در میان مسئولین وجود داشت، تنها کسی که می­توانست اختلافات را پوشش دهد و آنها را همسو و هم­جهت کند امام­خمینی بود. ایشان در پیامی که به­همین مناسبت صادر کرده بودند فرمودند: «‌قبول قطعنامه که حقیقتا مسئله­ی بسیار تلخ و ناگواری برای همه و خصوصا برای من بود، این ­است که من تا چند روز قبل معتقد به­ همان شیوه­ی دفاع و مواضع اعلام­شده در جنگ بودم و مصلحت نظام و کشور و انقلاب را در اجرای آن می‌دیدم، ولی به­واسطه­ی حوادث و عواملی که از ذکر آن فعلا خودداری می‌کنم و به­امید خداوند در آینده روشن خواهد شد و با توجه به­‌نظر تمامی کارشناسان سیاسی نظامی سطح بالای کشور که من به­تعهد و دلسوزی و صداقت آنان اعتماد دارم با قبول قطعنامه و آتش­‌بس موافقت نمودم و در مقطع کنونی آن­را به­ مصلحت انقلاب و نظام می‌دانم.‌»[۲۷]
جمع­بندی
قطعنامه­ی ۵۹۸ یکی از نقاط عطف تاریخی ایران اسلامی است که پذیرش آن توسط دولت­های ایران و عراق منجر به پایان یافتن جنگ هشت ساله عراق علیه ایران شد. این قطعنامه در شرایطی به ­تصویب رسید که تمامی دولت­های شرق و غرب به ­حمایت از کشور عراق وارد صحنه­ی جنگ علیه ایران شده بودند و تمامی همت خود را معطوف این ساخته بودند که این جنگ به­سود ایران ختم پیدا نکند. بر این اساس شرایطی را به­وجود آوردند که ایران راهی جز پذیرش قطعنامه نداشت. در عین­ حال ایران، توانست امتیازات خوبی (نظیر متجاوز شناختن عراق و پرداخت غرامت جنگی توسط عراق و بازگشت به مرزهای ملی) بگیرد.[۲۸]

 


[۱] . امام خمینی؛ صحیفه­ی نور، ج ۱۲، ص ۲۴۶٫
[۲] . اختلاف­های ارضی ایران و عراق در دوره­ی پهلوی منجر به عقد قرار داد ۱۹۷۵ شد که دولت عراق با اکراه به آن تن داد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی و با فروریختن دولت پهلوی و اعدام یا فرار فرماندهان بزرگ ارتش ایران و انزوای بین­المللی کشور و ایجاد خلاء قدرت در منطقه، برای صدام این تصور پیش آمد که شرایط برای انتقام­گیری از ایران فراهم شده است. به­همین جهت در صدد برآمد تا با ایران وارد جنگ شود تا هم خلاء قدرت را پر کند و هم خود را به­عنوان رهبر جهان عرب مطرح کند به­همین منظور اولین کاری که کرد بی­اعتبار دانستن قرارداد ۱۹۷۵ بود. (حسینی­زاده، سیدمحمدعلی، اسلام سیاسی در ایران، انتشارات دانشگاه مفید، ۱۳۸۶، ص ۳۳۵).
[۳] . پارسادوست، منوچهر؛ نقش عراق در شروع جنگ، تهران، شرکت سهامی انتشار، ۱۳۶۹، چ اول، ص ۳۱۱٫
[۴] . حبیبی، حمید؛ گروگان­گیری و آغاز جنگ ایران و عراق، تهران، دفتر نشر معارف، ۱۳۸۲، چ اول، ص ۱۷۲٫
[۵]  . پارسا دوست، منوچهر؛ نقش سازمان ملل در جنگ عراق و ایران، تهران، شرکت سهامی انتشار، بهار ۱۳۷۱، چ اول، ص ۶۶۹٫
[۶] . بیل، جیمز؛ تحلیلی بر روند نزدیک شدن آمریکا به ایران در سال­های ۸۶-۱۹۸۵، مترجم ابراهیم متقی، در کتاب (نه شرقی نه غربی بررسی روابط ایران با اتحاد شوروی و ایالات متحده امریکا)، تهران، نشر میزان، ۱۳۸۶، چ دوم، ص ۲۰۵٫
[۷] . هاشمی، محسن؛ و حمیدی حبیب­الله، ماجرای مک فارلین (فروش سلاح. آزادی گروگان­ها)، تهران، دفترنشر معارف انقلاب، ۱۳۸۸، چ۲، ص ۱۷۴
[۸] . پارسا دوست، منوچهر؛ پیشین، ص ۶٧۴
[۹] . رهیوم، کامرون؛ سازمان ملل متحد ایران و عراق، ترجمه­ی هوشنگ راستخی عزمی ثابت، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین­المللی، چ اول، ۱۳۷۶، ص ۴۴٫
[۱۰] . عملیات کربلای ۴ در غرب اروندرود، کربلای ۵ در شلمچه و غرب اروندرود و کانال پرورش ماهی، کربلای ۶ در شمال سومار، کربلای ٧ در شمال غرب ایران، کربلای ٨ در شرق بصره و غرب کانال پرورش ماهی، کربلای ٩ در قصر شیرین، کربلای ١٠ در شمال شهر ماووت عراق و مقابل سردشت. همچنین عملیات فتح ١ در منطقه کرکوک، فتح ٢ در شمال شرقی و داخل مرز عراق، فتح ٣ در عمق ٣٠٠ کیلومتری داخل خاک عراق در محدوده دهوک و زاخو، مجدداً عملیات فتح ۴ در منطقه کرکوک، فتح ۵ در سلیمانیه و جوارته و ماووت عراق، فتح ۶ در شمال اربیل عراق، فتح ٧ در سیدصادق و حلبچه عراق، و فتح ٨ در شمال استان موصل، و نیز عملیات نصر٢ و٣ در شمال اربیل عراق، نصر ۴ در شمال عراق، نصر ۵ در غرب ایران و همچنین عملیات والفجر ٩در اطراف شهر سلیمانیه عراق.
[۱۱] . متن قرارداد ۵۹۸: شورای امنیت سازمان ملل با یادآوری مفاد منشور ملل متحد، به­ویژه تعهد همه­ی دول عضو به­ حل اختلافات بین‌المللی خود از راه‌های مسالمت‌آمیز به ­نحوی که صلح و امنیت بین‌المللی و عدالت به­مخاطره نیفتد، با حکم به­ این­که در منازعه ما بین ایران و عراق زمینه صلح حاصل شده است، با اقدام براساس مواد ۳۹ و ۴۰ منشور ملل متحد:
۱ـ خواستار آن است که به­عنوان یک ­قدم اولیه جهت حل و فصل (مناقشه) از راه مذاکره، ایران و عراق یک آتش­بس فوری را رعایت کرده، به تمامی عملیات نظامی در زمین، دریا و هوا خاتمه داده و تمامی نیروهای خود را بدون درنگ به­مرزهای شناخته­شده بین‌المللی بازگردانند.
۲ـ از دبیرکل درخواست می‌کند که یک تیم ناظر ملل متحد را برای بررسی، تأیید و نظارت بر آتش­بس و عقب‌نشینی نیروها اعزام نماید و همچنین از دبیرکل درخواست می‌نماید با مشورت طرفین درگیر، تدابیر لازم را اتخاذ نموده، گزارش آن­را به شورای امنیت ارائه نماید.
۳ـ مصرانه می‌خواهد اسرای جنگی آزاد شده و پس از قطع مخاصمات فعال کنونی، براساس کنوانسیون سوم ژنو ۱۲ اوت ۱۹۴۹، بدون تأخیر به کشور خود بازگردانده شوند.
۴ـ از ایران و عراق می­خواهد با دبیرکل در اجرای این قطعنامه و در تلاش‌های میانجیگرانه برای حصول یک راه­حل جامع، عادلانه و شرافتمندانه مورد قبول دو طرف در خصوص تمام موضوعات موجود، منطبق با اصول مندرج در منشور ملل متحد، همکاری نمایند.
۵ـ از تمامی کشورهای دیگر می‌خواهد که حداکثر خویشتنداری را مبذول دارند و از هرگونه اقدامی که می‌تواند منجر به تشدید و گسترش بیشتر منازعه گردد احتراز کنند و بدین ترتیب اجرای قطعنامه حاضر را تسهیل نمایند.
۶ـ از دبیرکل درخواست می‌نماید که با مشورت با ایران و عراق، مسئله تفویض اختیار به یک هیأت بی‌طرف برای تحقیق راجع به مسئولیت منازعه را بررسی نموده و در اسرع وقت به شورای امنیت گزارش دهد.
۷ـ ابعاد خسارات وارده در خلال منازعه و نیاز به تلاش‌های بازسازی با کمک‌های مناسب بین‌المللی پس از خاتمه­ی درگیری تصدیق می‌گردد و در این خصوص از دبیرکل درخواست می‌کند که هیأت کارشناسان را برای مطالعه­ی موضوع بازسازی و گزارش به شورای امنیت تعیین نمایند.
۸ـ همچنین از دبیرکل درخواست می‌کند که با مشورت با ایران و عراق و دیگر کشورهای منطقه، راه‌های افزایش امنیت و ثبات منطقه را مورد مدافه قرار دهد.
۹ـ از دبیرکل درخواست می‌کند که شورای امنیت را در مورد اجرای این قطعنامه مطلع نماید.
۱۰ـ مصمم است برای بررسی اقدامات بیشتر جهت رعایت و اجرای این قطعنامه در صورت ضرورت جلسات دیگری مجددا تشکیل دهد.”
[۱۲] . روزنامه­ی کیهان؛ ۳۰ تیر ۱۳۶۶، بیانیه­ی وزارت امورخارجه درخصوص قطعنامه­ی ۵۹۸٫
[۱۳] . رئیس وقت مجلس شواری اسلامی
[۱۴] . روزنامه­ی کیهان­؛ ۲۱ شهریور ۱۳۶۶٫
[۱۵] . هدایتی خمینی، عباس؛ شورای امنیت و جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، ۱۳۷۰، چ اول، ص ۱۷۰٫
[۱۶] . INA(Iraq news Agency) ,22july 1987(From Baghdad) No 2.
[۱۷] . روزنامه­ی اطلاعات؛ ۱ مرداد ۱۳۶۶٫
[۱۸] . جعفری ولدانی، اصغر؛ روابط خارجی ایران بعد ازانقلاب اسلامی، تهران، انتشارات آوای نور، ۱۳۸۲، چ دوم، ص ۱۰۲٫
[۱۹] . محمدی، منوچهر؛ سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران (اصول و مسایل)، تهران، دادگستر، ۱۳۸۶، چ ۴، صص ۱۷۲-۱۷۳٫
[۲۰] . همان، صص ۱۷۴-۱۷۵٫
[۲۱] . جعفری ولدانی، اصغر؛ پیشین.
[۲۲] . منصورلاریجانی، اسماعیل؛ رویکرد حقوقی جنگ و علل پذیرش قطعنامه­ی ۵۹۸، تهران، پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس، چ اول، ص ۲۴٫
[۲۳] .  جعفری ولدانی، اصغر؛ پیشین.
[۲۴] . تنها ۳ روز پس از اقدام ایران در اعلام پذیرش قطعنامه ۵۹۸، عراقی­ها در روز جمعه ۳۱ تیرماه ۱۳۶۷ تهاجم خود را در منطقه جنوب آغاز کردند و در ۳۰ کیلومتری شمال عراق مستقر شدند. این حرکت شتابزده شباهت زیادی به تهاجم آنها در آغاز جنگ داشت. هدف عراق از این اقدام وارد کردن ضربه سنگین نظامی به ایران، اشغال زمین و به اسارت گرفتن شمار زیادی از نظامیان ایرانی بود تا به هنگام مذاکرات بعد از جنگ، از آنها به عنوان برگ برنده استفاده کند و در تبادل اسیران نسبت به ایران از موقعیت بهتری برخوردار شود.
[۲۵] . صدیقیان، امیر؛ گفتگو با علیرضا افشار (جانشین وقت ستاد مرکزی سپاه پاسداران)، روزنامه ایران، ویژه­نامه سال­روز پذیرش قطعنامه ۵۹۸، تیرماه ۱۳۸۹، ص ۳۱
[۲۶] . این عملیات در پاسخ به حمله نیروهای عراقی به غرب اهواز بود که پس از پذیرش آتش­بس از سوی ایران صورت گرفت.
[۲۷] . امام خمینی؛ صحیفه­ی نور، ج ۲۱، ص ۹۲٫
[۲۸] . محمدی، منوچهر­؛ پیشین، ص ۱۷۸٫

این خبر را به اشتراک بگذارید :